Τὸ ἱερὸ δῶρο τοῦ χρόνου.
Δοκιμιογραφεὶ ὁ Δρ. Κωνσταντῖνος Ἀπ. Καραγιάννης.*
Ὁ χρόνος, αὐτὸς ὁ ἀόρατος ποταμὸς τοῦ ἀνθρωπίνου βίου, ρέει ἀδιάκοπα πρὸς τὴν αἰωνιότητα, φέροντας μαζί του τὴν ἀνεκτίμητη εὐκαιρία τῆς ἐν Χριστῷ μετουσιώσεως. Κάθε στιγμὴ εἶναι ἕνα ἱερὸ δῶρο, ἕνας μυστικὸς τόπος συναντήσεως τοῦ κτιστοῦ μετὰ τοῦ Ἀκτίστου. Εἶναι τὸ στάδιο ὅπου ἡ ψυχὴ καλεῖται νὰ ὑφάνει τὸ ἔνδυμα τῆς ἀφθαρσίας, μεταμορφώνοντας τὸ ἐφήμερο σε αἰώνιο.
Στὴν σύγχρονη κοινωνία, ὁ ἄνθρωπος κατασπαταλᾷ τὴν θεϊκὴ αὐτὴ δωρεὰ σε μάταιες μέριμνες. Ἡ ἀκατάσχετος φλυαρία, ἡ ψυχοφθόρος καταλαλιὰ καὶ ἡ διαρκὴς ἐνασχόληση μὲ τὶς ἀνούσιες ψευδο-ειδήσεις τῆς καθημερινότητος, καταναλώνουν τὴν πνευματικὴ ἐνέργεια. Παράλληλα, τὰ ἀδάμαστα πάθη ἀπορροφοῦν τὸ πολυτιμότερο κεφάλαιο τῆς ὑπάρξεως, καθιστώντας τὸν ἄνθρωπο αἰχμάλωτο τοῦ ἐφήμερου. Ἡ διάνοια σκοτίζεται, ἡ καρδία διασπᾶται καὶ ἡ πνευματικὴ εγρήγορση ὑποχωρεῖ, ἀφήνοντας τὴν ψυχὴ γυμνὴ καὶ ἀπροετοίμαστη μπροστὰ στὸ μυστηριώδες βάθος τῆς αἰωνιότητος.
Ἀπέναντι σέ αὐτὴν τὴν πνευματικὴ ἐκτροπή, ὁ αἰγύπτιος μοναχὸς Ἀββᾶς Νισθερώ προσφέρει τὴν φωτισμένη πυξίδα τῆς ἀσκητικῆς σοφίας. Ἡ διδασκαλία του ἑστιάζει στὴν συνειδητὴ καλλιέργεια τῆς ἐσωτερικῆς ἐγρήγορσης: «Ὁ καλὸς χριστιανὸς πρέπει νὰ κάνει λογαριασμοὺς μὲ τὸν ἑαυτό του πρωὶ καὶ βράδυ καὶ νὰ λέει: Τί, ἀπὸ ὅσα θέλει ὁ Θεός, ἔκανα καὶ τί παραμέλησα νὰ πράξω; Ἔτσι μόνο θὰ κατορθώσει νὰ πολιτεύεται σύμφωνα μὲ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ».
Αὐτὸς ὁ διπλὸς καθημερινὸς ἀπολογισμὸς λειτουργεῖ ὡς πνευματικὸ ταμεῖο καὶ ὡς ἐσωτερικὸ δικαστήριο. Τὸ πρωΐ, ἡ ψυχὴ προετοιμάζεται μὲ προσευχὴ καὶ ἀπόφαση ὑπακοῆς, ἐνῷ τὸ βράδυ ἐξετάζει τὶς πράξεις, τὰ λόγια καὶ τοὺς διαλογισμούς της, ζητώντας τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ. Ἡ ἐνσυνείδητος αὐτὴ αὐτοεξέταση ἀνακόπτει τὴν ἄσκοπη ροὴ τοῦ χρόνου καὶ μετατρέπει τὴν κάθε ἡμέρα σε βαθειὰ πνευματικὴ ἐργασία.
Ἡ ὀρθὴ ἀξιοποίηση τοῦ χρόνου ἀπαιτεῖ ἐπίσης τὴν θεράπευση τῆς γλώσσας. Ἡ σιωπὴ καὶ ἡ ἡσυχία γίνονται ὁ χῶρος ὅπου ἡ ψυχὴ ἀκούει τὴν φωνὴ τοῦ Θεοῦ. Ὅταν ὁ Νισθερὼ ἐρωτήθηκε πῶς κατάφερε νὰ ἀποκτήσει τὴν ἀρετὴ τῆς ἄκρας ἀνεξικακίας καὶ τῆς βαθιᾶς ὑπομονῆς, ὥστε νὰ μὴν μιλάει, νὰ μὴν ἀντιδρᾶ καὶ νὰ μὴ ζητᾶ ἐκδίκηση ὅταν συνέβαινε κάποια ἀναταραχὴ στὸ Κοινόβιο, ἐκεῖνος ἀπάντησε: «Ὅταν πρωτοεισῆλθα στὸ Κοινόβιο, εἶπα στὸν λογισμό μου, ὅτι ἐσὺ καὶ ὁ ὄνος εἶστε ἕνα. Ὅπως τὸν ὄνο τὸν χτυποῦν καὶ δὲν μιλάει, τὸν βρίζουν καὶ τίποτε δὲν ἀποκρίνεται, ἔτσι καὶ ἐσύ (λογισμέ) πρέπει νὰ κάνεις».
Παράλληλα, ἡ ἐγκράτεια τῶν αἰσθήσεων καὶ ὁ δαμασμὸς τῶν ἐπιθυμιῶν ἐλευθερώνουν τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὴν δουλεία τῶν παθῶν. Ἀκόμη κι αν ὁ ἀγώνας αὐτὸς φαντάζει ἐπίπονος καὶ δυσβάστακτος, ἀποτελεῖ τὴ μόνη ἀσφαλῆ ἀτραπὸ ποὺ ἀποκαθιστᾶ τὴν ἐσωτερικὴ ἁρμονία τῆς ψυχῆς, ὁδηγώντας τὸν ἀγωνιζόμενο σταδιακὰ στὴν ὑψιστη πνευματικὴ ἐλευθερία καὶ τὴ γαλήνη.
Ὁ συνεπὴς καὶ συνετὸς βίος κατὰ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, χαρίζει στὸν ἄνθρωπο πλούσιους καὶ ἀμάραντους καρπούς. Ἡ ἐσωτερικὴ εἰρήνη, ἡ πνευματικὴ διαύγεια καὶ ἡ βαθειὰ χαρά τῆς κοινωνίας μὲ τὸν Πλάστη πληροῦν τὴν καρδία. Ὁ χρόνος, ὅταν προσφέρεται μὲ ἀγάπη καὶ ταπείνωση, καθαγιάζεται καὶ καθίσταται μέσον καθάρσεως, φωτισμοῦ καὶ θεώσεως. Ἀπὸ ἀμείλικτος ἐχθρὸς, μεταμορφώνεται σε εὐλογημένη γέφυρα, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ τὸν πιστὸ, ἀπὸ τὴν φθορὰ τοῦ παρόντος κόσμου στὴν αἰώνια καὶ ἀνέσπερη βασιλεία τοῦ Θεοῦ.
Δρ. Κωνσταντῖνος Ἀπ. Καραγιάννης
Αὐτοτελὲς ἀπόσπασμα
ἀπὸ τὴ λογοτεχνικὴ συλλογή
"Φιλοσόφως Θεολογεῖν"
τοῦ Δοκιμιογράφου
Δρ. Κων/νου Ἀπ. Καραγιάννη