Τὸ Ἀρχέγονο Δράμα καὶ ἡ Ἀνθρώπινη Ἐλευθερία.
Δοκιμιογραφεὶ ὁ Δρ. Κωνσταντῖνος Ἀπ. Καραγιάννης.
Σὲ ἕναν κόσμο πλασμένο ἀπὸ ἕναν φιλεύσπλαχνο καὶ παντοδύναμο Θεὸ, τὸ ἐρώτημα περὶ τῶν διαχρονικῶν δοκιμασιῶν τῆς ἀνθρωπότητας, ἀποτελεῖ ἕνα ἀπὸ τὰ βαθύτερα καὶ ἀρχαιότερα αἰνίγματα τῆς φιλοσοφίας. Ἡ ἐπιφανειακὴ ἐκδοχή, κατὰ τὴν ὁποία ὁλόκληρη ἡ ἀνθρωπότητα τιμωρεῖται ἐπὶ αἰῶνες ἐπειδὴ οἱ πρωτόπλαστοι κατανάλωσαν ἕναν ἀπαγορευμένο καρπό, παραβλέπει τὸ οὐσιαστικὸ θεολογικὸ ὑπόβαθρο. Στὴν πραγματικότητα, τὸ ἀρχέγονο δράμα συνιστᾶ τὴν ὑπαρξιακὴ καὶ ἐνίοτε ὀδυνηρὴ περιπέτεια τῆς ἀνθρώπινης ἐλευθερίας.
Ἡ κατανάλωση τοῦ "καρποῦ τῆς γνώσεως" συμβολίζει τὴν ἐθελούσια ἀποκοπὴ τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὴν Πηγὴ τῆς Ζωῆς. Ὁ Θεὸς ἔπλασε τὸν ἄνθρωπο ἐλεύθερο, προικισμένο μὲ τὸ δῶρο τῆς ἐλεύθερης βούλησης. Μόνον ἔτσι ἄλλωστε, ἡ αὐθεντικὴ ἀγάπη καθίσταται δυνατὴ. Ἡ ἐλευθερία ὡστόσο, ἐμπεριέχει ἐγγενῶς τὸ ἐνδεχόμενο τῆς ἐσφαλμένης ἐπιλογῆς, τῆς αὐτονόμησης καὶ τῆς ρήξης.
Ἀκολουθώντας αὐτὴ τὴν ὀπτική, ὁ πόνος, ἡ φθορὰ καὶ ὁ θάνατος προέκυψαν ὡς ὀντολογικὴ συνέπεια τῆς ἀπομάκρυνσης ἀπὸ τὸ Θεῖο Φῶς. Ὅπως ἐκεῖνος πού ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὴν ἑστία, βιώνει ἀναπόφευκτα τὸ κρύο, παρόμοια, ἡ ἀνθρώπινη φύση, χωρισμένη ἀπὸ τὴ Θεία Χάρη, περιέρχεται στὴν τραγικὴ κατάσταση τῆς θνητότητας. Ἡ κατάσταση αὐτὴ ἀποτελεῖ ἄμεσο ἀποτέλεσμα τῆς πράξης, ξένο πρὸς κάθε ἔννοια ἐκδικητικῆς ποινῆς.
Παράλληλα, ὁ Παράδεισος, ξεπερνώντας τὴν ἁπλὴ ἔννοια ἑνὸς γεωγραφικοῦ τόπου, ἐκφράζει μία ζωντανὴ βιωματικὴ σχέση καὶ μία ἐσωτερικὴ κατάσταση ἑνότητας. Ἡ ἐπιλογὴ τοῦ Ἀδάμ ἀλλοίωσε τὴν ἐσωτερική δομή τοῦ Παραδείσου. Ἀκριβῶς ὅπως ἡ πατρικὴ ἀγάπη ἀδυνατεῖ νὰ ἐξουδετερώσει αὐτόματα τὴ δράση ἑνὸς δηλητηρίου, ἔτσι καὶ μία τυπικὴ συγχώρεση ἀδυνατεῖ νὰ θεραπεύσει μία τραυματισμένη φύση. Πιθανὴ καταναγκαστικὴ παραμονὴ τῶν πρωτόπλαστων στὸν Παράδεισο, σὲ μία τέτοια ἐσωτερικὰ διασαλευμένη κατάσταση, θὰ μετέτρεπε τὴν παρουσία τοῦ Θεοῦ σὲ καταπίεση.
Ὅσον ἀφορᾶ τὰ ἔκγονα τῆς ἀνθρωπότητος, οἱ ἐπόμενες γενιὲς κληρονομοῦν τὴν ἐξασθενημένη ἀνθρώπινη φύση, πέρα ἀπὸ τὴν προσωπικὴ ἐνοχὴ τοῦ Ἀδάμ. Ὁ ἄνθρωπος γεννιέται σὲ ἕναν ἤδη διασπασμένο κόσμο, ἐκεῖ ὅπου ἡ κληρονομημένη φθορὰ ἐνώνεται μὲ τὰ προσωπικά, καθημερινὰ του σφάλματα, παράγοντας πόνο ἐκ νέου.
Γιὰ τὴν περαιτέρω ἀποσαφήνιση αὐτοῦ τοῦ ὑπαρξιακοῦ ζητήματος, εἶναι χρήσιμο νὰ ἀντιληφθοῦμε τὴν ἐσωτερικὴ λειτουργία τῆς ἀνθρώπινης συνείδησης. Ἡ ἐλεύθερη βούληση ἀπαιτεῖ εὐθύνη, καθὼς κάθε ἐνέργεια τοῦ ἀνθρώπου διαμορφώνει τὸ πνευματικό του περιβάλλον. Ἡ ἀπομάκρυνση ἀπὸ τὰ Θεῖα, συνιστᾶ αὐτοεξορία, ἐκεῖ ὅπου ἡ ἐσωτερικὴ εἰρήνη παραχωρεῖ τὴ θέση της στὸ ἄγχος τῆς ἐπιβίωσης.
Ἡ παρουσία τοῦ κακοῦ στὸν κόσμο εἶναι τὸ τίμημα τῆς κατάχρησης τῆς ἐλευθερίας. Ὁ Θεὸς σεβόμενος τὸ αὐτεξούσιο τοῦ ἀνθρώπου, ἐπιτρέπει τὶς συνέπειες τῶν ἐπιλογῶν του, καθὼς καὶ τὶς ἀντίστοιχες δοκιμασίες. Παράλληλα ὅμως, προσφέρει διαρκῶς τὴν εὐκαιρία τῆς ἐπιστροφῆς καὶ τῆς ἀναγέννησης.
Ἂς μὴν λησμονοῦμε πὼς ἡ Θεία Φιλανθρωπία ἐκδηλώνεται μέσῳ τῆς θεραπευτικῆς καὶ σωτήριας ὁδοῦ. Ὁ Χριστὸς, προσέλαβε μὲ τὴν Ἐνσάρκωση τὴν ἀνθρώπινη φύση, βίωσε τὸν πόνο καὶ προσέφερε τὸ πραγματικὸ ἀντίδοτο στὸν θάνατο. Ἡ ἀληθινὴ σωτηρία βιώνεται ὡς σταδιακὴ θεραπεία τῆς ψυχῆς, καθὼς ἡ Θεία Χάρη συμπράττει μὲ τὴν ἀνθρώπινη θέληση. Ἡ πορεία μέσα στὸν χρόνο ἀποτελεῖ στάδιο ἐσωτερικῆς ὡρίμανσης, κατὰ τό ὁποίο ὁ ἄνθρωπος ἀποκτᾶ βαθύτερη ἐπίγνωση, μετατρέποντας τὸ βίωμα τῆς δοκιμασίας σὲ πηγὴ σοφίας καὶ ἀληθινῆς ἐλευθερίας.
Δρ. Κωνσταντῖνος Ἀπ. Καραγιάννης
Ἀπὸ τὴ λογοτεχνικὴ συλλογή
"Φιλοσόφως Θεολογεῖν"
τοῦ Δοκιμιογράφου
Δρ. Κωνσταντίνου Ἀπ. Καραγιάννη
