Ἡ Σιωπὴ τῆς Φάτνης: Τὸ Παράδοξο τῆς Θείας Ἐνανθρωπήσεως.
Ἡ γέννηση τοῦ Χριστοῦ, ἡ ἐνσάρκωση δηλαδὴ τοῦ Θείου Λόγου, ἀποτελεῖ τὸ πλέον κομβικὸ ὀντολογικὸ γεγονὸς στὴν ἀνθρώπινη ἱστορία. Ταυτόχρονα, συνιστᾶ τὸ ἀπόλυτο παράδοξο, καθὼς ἡ ἀνθρώπινη λογική, ἡ ὁποία ἀναζητᾶ Τὸν Θεὸ στὸ ὕψος, στὴ δύναμη καὶ στὸ ἐπέκεινα, σκοντάφτει μπροστὰ στὸ θέαμα ἑνὸς βρέφους.
Ὁ Δημιουργὸς δὲν εἰσέρχεται στὴν κτίση Του ὡς ἀστραφτερὸς κεραυνὸς ἢ ὡς παντοδύναμος κατακτητής. Κενώνεται δόξης, ἀδειάζει δηλαδὴ τὸν ἑαυτό Του ἀπὸ τὴ δόξα, γιὰ νὰ χωρέσει στὴν πιὸ εὔθραυστη ἀνθρώπινη μορφή. Αὐτὸ συνιστᾶ τὸ μυστήριο τῆς κένωσης, ἕνα σκάνδαλο τῆς ἐπικρατούσας κοινῆς λογικῆς.
Ἡ ἐπιλογὴ τοῦ Σπηλαίου καὶ τῆς Φάτνης ἀποτελοῦν σαφεῖς θεολογικὲς δηλώσεις. Τὸ Σπήλαιο συμβολίζει τὸν σκοτεινὸ καὶ κρύο κόσμο, τὰ βάθη τῆς ἀνθρώπινης ὕπαρξης ποὺ στεροῦνται το Φῶς. Ἐκεῖ ἀκριβῶς ἐπιλέγει νὰ γεννηθεῖ τὸ Φῶς. Ἡ Φάτνη, ὁ τόπος ὅπου συνήθως τρῶνε τὰ ζῶα, γίνεται ὁ τόπος ποὺ ὑποδέχεται τὸν Ἄρτο τῆς Ζωῆς. Ὁ Θεὸς προσφέρεται ὡς τροφὴ καὶ κοινωνία, ὄχι μόνο ὡς ἰδέα.
Σὲ ἀντίθεση μὲ τὴν κρατοῦσα ἀντίληψη ποὺ ἀπαιτεῖ ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο νὰ ἀνέβει πρὸς τὸν οὐρανό, πλέον ὁ ἴδιος ὁ οὐρανὸς κατεβαίνει στὴ γῆ. Ὁ Θεὸς γίνεται εὐπρόσιτος. Μέχρι τὴ στιγμὴ τῆς Γεννήσεως, ἕνα ἀγεφύρωτο χάσμα ὑπῆρχε μεταξὺ τοῦ Κτιστοῦ (ἄνθρωπος & κόσμος) καὶ τοῦ Ἀκτίστου (Θεός). "Καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο". Αὐτὸ σημαίνει ὅτι στὸ σύνολό της, ἡ ἀνθρώπινη φύση μπολιάστηκε θεϊκά. Ἡ Γέννηση, ἐκτὸς ἀπὸ τὴ σωτηρία τῆς ψυχῆς, ἀφορᾶ τὴν καταξίωση τῆς ὕλης καὶ τοῦ σώματος. Ἀφοῦ ὁ ἴδιος Ὁ Θεὸς ἐνδύθηκε σάρκα, τὸ ἀνθρώπινο σῶμα δὲν εἶναι πλέον φυλακή, ὅπως πίστευαν οἱ ἀρχαῖοι φιλόσοφοι, ἀλλὰ Ναὸς Φωτός.
Ὁ Δημιουργὸς δὲν εἰσέρχεται στὴν κτίση Του ὡς ἀστραφτερὸς κεραυνὸς ἢ ὡς παντοδύναμος κατακτητής. Κενώνεται δόξης, ἀδειάζει δηλαδὴ τὸν ἑαυτό Του ἀπὸ τὴ δόξα, γιὰ νὰ χωρέσει στὴν πιὸ εὔθραυστη ἀνθρώπινη μορφή. Αὐτὸ συνιστᾶ τὸ μυστήριο τῆς κένωσης, ἕνα σκάνδαλο τῆς ἐπικρατούσας κοινῆς λογικῆς.
Ἡ ἐπιλογὴ τοῦ Σπηλαίου καὶ τῆς Φάτνης ἀποτελοῦν σαφεῖς θεολογικὲς δηλώσεις. Τὸ Σπήλαιο συμβολίζει τὸν σκοτεινὸ καὶ κρύο κόσμο, τὰ βάθη τῆς ἀνθρώπινης ὕπαρξης ποὺ στεροῦνται το Φῶς. Ἐκεῖ ἀκριβῶς ἐπιλέγει νὰ γεννηθεῖ τὸ Φῶς. Ἡ Φάτνη, ὁ τόπος ὅπου συνήθως τρῶνε τὰ ζῶα, γίνεται ὁ τόπος ποὺ ὑποδέχεται τὸν Ἄρτο τῆς Ζωῆς. Ὁ Θεὸς προσφέρεται ὡς τροφὴ καὶ κοινωνία, ὄχι μόνο ὡς ἰδέα.
Σὲ ἀντίθεση μὲ τὴν κρατοῦσα ἀντίληψη ποὺ ἀπαιτεῖ ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο νὰ ἀνέβει πρὸς τὸν οὐρανό, πλέον ὁ ἴδιος ὁ οὐρανὸς κατεβαίνει στὴ γῆ. Ὁ Θεὸς γίνεται εὐπρόσιτος. Μέχρι τὴ στιγμὴ τῆς Γεννήσεως, ἕνα ἀγεφύρωτο χάσμα ὑπῆρχε μεταξὺ τοῦ Κτιστοῦ (ἄνθρωπος & κόσμος) καὶ τοῦ Ἀκτίστου (Θεός). "Καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο". Αὐτὸ σημαίνει ὅτι στὸ σύνολό της, ἡ ἀνθρώπινη φύση μπολιάστηκε θεϊκά. Ἡ Γέννηση, ἐκτὸς ἀπὸ τὴ σωτηρία τῆς ψυχῆς, ἀφορᾶ τὴν καταξίωση τῆς ὕλης καὶ τοῦ σώματος. Ἀφοῦ ὁ ἴδιος Ὁ Θεὸς ἐνδύθηκε σάρκα, τὸ ἀνθρώπινο σῶμα δὲν εἶναι πλέον φυλακή, ὅπως πίστευαν οἱ ἀρχαῖοι φιλόσοφοι, ἀλλὰ Ναὸς Φωτός.
Σὲ ἕναν κόσμο ποὺ σήμερα βυθίζεται ὁλοένα καὶ περισσότερο στὸ θόρυβο καὶ στὴν ταχύτητα, ποιό εἶναι τὸ βαθύτερο νόημα τῆς Γεννήσεως; Ὁ Χριστὸς γεννιέται ἐν σιγῇ. Μᾶς διδάσκει ὅτι οἱ μεγαλύτερες ἐπαναστάσεις προετοιμάζονται σιωπηλά, μακριὰ ἀπὸ τὰ φῶτα τῆς δημοσιότητας, κρατῶντας τὴ δύναμη τῆς σιωπῆς. Κάθε ἄνθρωπος, ἀκόμη καὶ ὁ πιὸ φτωχὸς ἢ περιθωριοποιημένος, ὅπως οἱ βοσκοὶ ποὺ κλήθηκαν πρῶτοι, ἔχει ἰδιαίτερη ἀξία, καθὼς ὁ ἴδιος Ὁ Θεὸς ταυτίστηκε μὲ τοὺς ἐλάχιστους. Τὸ ἄστρο τῆς Βηθλεὲμ ὑπενθυμίζει ὅτι τὸ σκοτάδι, ὅσο πυκνὸ κι ἂν εἶναι, δὲν μπορεῖ νὰ νικήσει τὸ Φῶς. Αὐτὸ ἀποτελεῖ τὸ πλέον ἐλπιδοφόρο μήνυμα.
Ἡ Γέννηση Τοῦ Χριστοῦ, πέραν τῆς ἱστορικότητας τοῦ γεγονότος, ἀποτελεῖ ἕνα γεγονὸς ποὺ ἐξακολουθεῖ νὰ συμβαίνει κάθε χρονιά. Αὐτὰ τὰ Χριστούγεννα, τὸ ζητούμενο δὲν εἶναι νὰ γιορτάσουμε ἁπλῶς τὰ γενέθλια ἑνὸς κορυφαίου προσώπου διασκεδάζοντας, ἀλλὰ νὰ ἐπιτρέψουμε νὰ γεννηθεῖ ὁ Χριστὸς στὶς καρδιές μας. Ὅπως ἄλλωστε ἔγραψε καὶ ὁ Ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής: "Ὁ Λόγος Τοῦ Θεοῦ, ἐφάπαξ γεννηθεῖς κατὰ σάρκα, ἀεὶ γεννᾶται θέλων κατὰ πνεῦμα διὰ φιλανθρωπίαν τοῖς θέλουσι· καὶ γίνεται βρέφος, ἑαυτὸν ἐν ἐκείνοις διαπλάττων ταῖς ἀρεταῖς· καὶ τοσοῦτον φαινόμενος, ὅσον χωρεῖν ἐπίσταται τὸν δεχόμενον".
Ἡ Γέννηση Τοῦ Χριστοῦ, πέραν τῆς ἱστορικότητας τοῦ γεγονότος, ἀποτελεῖ ἕνα γεγονὸς ποὺ ἐξακολουθεῖ νὰ συμβαίνει κάθε χρονιά. Αὐτὰ τὰ Χριστούγεννα, τὸ ζητούμενο δὲν εἶναι νὰ γιορτάσουμε ἁπλῶς τὰ γενέθλια ἑνὸς κορυφαίου προσώπου διασκεδάζοντας, ἀλλὰ νὰ ἐπιτρέψουμε νὰ γεννηθεῖ ὁ Χριστὸς στὶς καρδιές μας. Ὅπως ἄλλωστε ἔγραψε καὶ ὁ Ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής: "Ὁ Λόγος Τοῦ Θεοῦ, ἐφάπαξ γεννηθεῖς κατὰ σάρκα, ἀεὶ γεννᾶται θέλων κατὰ πνεῦμα διὰ φιλανθρωπίαν τοῖς θέλουσι· καὶ γίνεται βρέφος, ἑαυτὸν ἐν ἐκείνοις διαπλάττων ταῖς ἀρεταῖς· καὶ τοσοῦτον φαινόμενος, ὅσον χωρεῖν ἐπίσταται τὸν δεχόμενον".
Με αδελφική αγάπη,
Δρ. Κωνσταντῖνος Ἀπ. Καραγιάννης
Ἀπὸ τὴ λογοτεχνικὴ συλλογή
"Φιλοσόφως Θεολογεῖν"
τοῦ Δοκιμιογράφου
Δρ. Κωνσταντίνου Ἀπ. Καραγιάννη
